» » Tarixdə bu gün - 8 fevral

Tarixdə bu gün - 8 fevral

Müəllif: Dəyanət от 8-02-2017, 00:15
 

8 fevral

Əhəmiyyətli hadisələr:

1806 — Rusiyanın Qafqazdakı işğalçı qoşunlarının komandanı, Azərbaycan torpaqlarının istilasında xüsusi amansızlıq göstərmiş general Pavel Sisianov Bakının Qala qapısı yanında qətlə yetirilib. Sisianov şəhərin təslim edilməsi barədə Bakı xanı Hüseynqulu xanla danışıqlar apararkən xanın qardaşı oğlu Aslan bəy tərəfindən öldürülmüşdür. Sisianovun ölümündən sonra rus qoşunlarının hücumları xüsusilə amansızlaşdı.
1806- cı ilin oktyabrında Bakı işğal edildi, 1813-cü ildə (Gülüstan müqaviləsi) Bakı xanlığının Rusiyaya birləşdirilməsi rəsmiləşdi
1828 — İranla növbəti müharibə (1826-1828) gedişində Cənubi Azərbaycan torpaqlarını istila edən Rusiya qoşunları Ərdəbil şəhərini ələ keçiriblər. İşğal nəticəsində şəhərin bir çox tarixi-mədəni inciləri yağmalanmış, o cümlədən Şeyx Səfi məqbərəsindən 166 qədim əlyazma Sankt-Peterburqa aparılmışdır.
1907 — Təbrizdə şah rejiminə qarşı silahlı üsyan başlanıb. İran inqilabının (1905-1911) mərkəzi Cənubi Azərbaycana, Təbrizə keçib. Bir qədər sonra Səttərxanın fədai dəstələri bütün Cənubi Azərbaycanda inqilab hakimiyyətini bərqərar etdilər.
2013 — Fransız Qvianasında yerləşən Kuru kosmodromundan Azərbaycanın ilk peyki "Azərspace" orbitə buraxılıb.

 

Tarixdə bu gün -  8 fevral

 

Doğum günləri:

1828 — Fransız yazıçı, ədəbiyyatda elmi fantastika janrının ən görkəmli nümayəndələrindən biri olan Jül Qabriel Vern (fr. Jules Gabriel Verne) anadan olmuşdur.

Tarixdə bu gün -  8 fevralOna dünya şöhrəti gətirmiş əsərlərindən "Yerin mərkəzinə səyahət" (1864), "Kapitan Qrantın uşaqları" (1867), "20 000 lye su altında" (1870), "80 gün dünya ətrafında" (1873) misal göstərmək olar. Kosmik və sualtı gəmilərin hələ ixtira olunmadığı bir dövrdə əsərlərində bir qayda olaraq kosmosa uçuş, Yerin dərinliklərinə səyahət və bu səpgili macəraları qələmə almışdır. Elə buna görə də Ayın yerdən görünməyən hissəsindəki kraterlərdən birinə onun adı verilib. Bu krater Arzular dənizinin yanında yerləşir.

O, YUNESKO-nun Index Translationum adlı, bütün dövrlərin ən çox tərcümə edilmiş müəllifləri siyahısında ikinci yerdə qərarlaşıb. Bir çox əsərlərinin motivləri əsasında filmlər çəkilmişdir. Jül Vern Hüqo Vernbak və Herbert Uellslə birgə elmi fantastika janrının "atası" sayılır.

24 mart 1905 ci ildə vəfat etmişdir.

Məşhur əsərləri:"Yerdən Aya" , "Kapitan Qrantın uşaqları","Sirli ada" ,"On beş yaşlı kapitan" ,"İki il məktəb tətili"

 və s.

 

1929 — Azərbaycan boyakarı, Azərbaycan Respublikasının Xalq rəssamı Məmmədağa Hüseynağa oğlu Hüseynov Bakıda anadan olmuşdur.
Tarixdə bu gün -  8 fevral1949-cu ildə Moskvada - Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun Rəssamlıq fakültəsinə qəbul olunmuşdur.
1955-ci ildə institutu bitirib Bakıya qayıtmışdır . Həmin ildə də "Azərbaycanfilm" də əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 20-yə qədər filmdə quruluşçu rəssam kimi çıxış edir. Azərbaycanın mədəni həyatında fəal iştirak edir. Respublika və xarici ölkələrdə keçirilən sərgilərin iştirakçısıdır.
İstedadlı fırça ustası 1969-1975-ci illərdə respublika Kinematoqrafiya İttifaqının katibi vəzifəsində, ömrünün sonuna kimi "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında quruluşçu rəssam işləmişdir. "Kölgələr sürünür", "Böyük dayaq", "Əhməd haradadır?", "Dağlarda döyüş", "Bizim Cəbiş müəllim", "İntizar", "O qızı tapın", "Qocalar, qocalar", "Asif, Vasif, Ağasif" və başqa bədii filmlərə bədii tərtibat vermişdir.
Təsviri sənət məktəbinin layiqli davamçısı Məmmədağa Hüseynov gənc rəssamların yetişməsinə var gücü ilə qayğı göstərmişdir. O, xeyli müddət Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rəngkarlıq kafedrasının müəllimi olmuşdur.
20 yanvar 3002-ci ildə 72 yaşında Bakıda vəfat etmişdir.
Fəxri adları:
Azərbaycan SSR Əməkdar rəssamı — 23 dekabr 1976;
Azərbaycan Respublikasının Xalq rəssamı — 18 dekabr 2000.
 
1834 —  Rusiya alimi və ictimai xadimi, kimyaçı, fizik, iqtisadçı, texnoloq, geoloq, meteoroloq, pedaqoq, ensiklopediyaçı, kimyəvi elementlərin Tarixdə bu gün -  8 fevraldövri cədvəlinin yaradıcısı Dmitri Mendeleyev Тоbolskda anadan olmuşdur.

Məşhur kimyaçı M.Cua yazırdı: "O, XIX əsrin ən dahi kimyaçılarından biridir; birləşmələrin fiziki konstantına dair çoxsaylı ölçülər aparmışdır (həcmləri, genişlənmələr və s.). Donetsk daş kömür yataqlarını tədqiq etmiş, məhlulların hidrat nəzəriyyəsini işləmişdir. "Kimyanın əsasları"nı yazmışdır (1868-1871) — Bu əsər qeyri-üzvi kimya alimlərinin tədqiqlərinə ciddi təsir etmişdir".

D.Mendeleyev kimya, kimya texnologiyası, fizika, iqtisadiyyat, texnologiya, geologiya, meteorologiya, dirijabl uçuşu, kənd təsərrüfatı, xalq maarifi və istehsalat qüvvələrinin inkişafı ilə bağlı bir çox dəyərli tədqiqatların müəllifidir.

D. Меndeleyev 1854-1856-ci illərdə kristallarda izofirizm halını tədqiq etmiş, birləşmələrin kristal forması ilə kimyəvi tərkibi arasında əlaqəni müəyyənləşdirmiş, eləcə də kimyəvi elementlərin xüsusiyyətlərinin onların atom kütləsindən asılılığını kəşf etmişdir.

1860-cı ildə duru maddələrin mütləq qaynama temperaturunu və ya "böhran temperaturu" anlayışını kəşf etmişdir.

20 yanvar 1907-ci ildə Sankt-Peterburqda vəfat etmişdir.

 

Vəfat etmişdir:

Tarixdə bu gün -  8 fevral1265 —  Elxanilər dövlətinin qurucusu Hülakü xan vəfat etmişdir. O, Çingiz xanın nəvəsi, Mengü xanın və Xubilay xanın qardaşıdır.
Hülakü xan 1217-ci ildə doğulmuşdur. O, beşinci monqol ulusu olan Elxanilər dövlətinin qurucusudur və bu, daha sonra Səfəvilər dövlətinin və müasir İranın yaranmasına zəmin yaratdı. Hülakü xanın işğalları İranı qərbdən Avropa təsirinə və şərqdən Çinin təsirinə açdı. Hülakü xanın hakimiyyəti dövründə fars tarixçiləri ərəb dilinin yerinə fars dilini istifadə etməyə başladılar.
1255-ci -ci ildə Orta Şərqdə torpaqların fəthini bitirmək məqsədi ilə Mengü xan tərəfindən bölgədəki ərazilərin hökmdarı təyin edilmişdir.
Hülakü xan 1265-ci ildə vəfat etmiş və Urmiya gölündə yerləşən Şahı adasında dəfn olunmuşdur. Hülakü xandan sonra onun yolundan gedən Abaqa xan hakimiyyətə gəldi.
Hülakü xan 1255-ci ildə Orta Şərqdə torpaqların fəthini bitirmək məqsədi ilə Mengü xan tərəfindən bölgədəki ərazilərin hökmdarı təyin edilmişdir.
Hülakü xan Urmiya gölündə yerləşən Şahı adasında dəfn olunmuşdur. Onun dəfni insan qurban edilən tək Elxani dəfni olmuşdur. Hülakü xandan sonra onun yolundan gedən Abaqa xan hakimiyyətə gəldi.
Hülakü xan beşinci monqol ulusu olan Elxanilər dövlətinin qurucusudur və bu, daha sonra Səfəvilər dövlətinin və müasir İranın yaranmasına zəmin yaratdı. Hülakü xanın işğalları İranı qərbdən Avropa təsirinə və şərqdən Çinin təsirinə açdı. Hülakü xanın hakimiyyəti dövründə fars tarixçiləri ərəb dilinin yerinə fars dilini istifadə etməyə başladılar.
 
1992 — Azərbaycan bəstəkarı, musiqişünas və pedaqoq, Xalq artisti, professo, 1953-1957-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru olmuş Əşrəf Tarixdə bu gün -  8 fevralCəlal oğlu Abbasov 72 yaşında vəfat etmişdir.
Əşrəf Cəlal oğlu 1920-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi tarixtisası üzrə Şuşada bitirmişdir. 1948-ci ildə Azərbaycan Konservatoriyasını, 1952-ci ildə isə Moskva Dövlət Konservatoriyasının aspiranturasını bitirmişdir. Əşrəf Abbasovun fəaliyyətinin bir sahəsi də musiqi elmi ilə bağlı olmuşdur. Azərbaycan musiqisinin nəzəri problemlərini araşdıran tədqiqatçı-alim 1952-ci ildə Moskvada "Üzeyir Hacıbəyov və onun "Koroğlu" operası" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək sənətşünaslıq namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
1953–1957-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru olmuşdur. 1957-1972-ci illərdə Bəstəkarlıq kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Əşrəf Abbasov 1965-ci ildə ilk Azərbaycan uşaq baleti "Qaraca qız"ı yazmışdır. O, fortepiano və orkestr üçün konsertin (1946), simfonik orkestr üçün "Konsertino"nun (1948), "Şuşa" (1945), "Gələcək gün" (1952), "Dramatik" (1953) simfonik poemalarının, "Səndən mənə yar olmaz" (1963), "Dağlar qoynunda" (1970) operettalarının, bir çox instrumental əsərin xor mahnı, romansın müəllifidir.
Musiqi sahəsindəki xidmətlərinə görə 1963-ci ildə bəstəkara "Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı verilmişdir.
1968-ci ildə Əşrəf Abbasova professor elmi rütbəsi verilmişdir.


Tarixdə bu gün -  8 fevral 2018 —Azərbaycan teatr və kino aktrisası, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti , "Şöhrət"ordeni mükafatçısı, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı Laureatı Zərnigar Fəti qızı Ağakişiyeva 73 yaşında vəfat etmişdir.

Zərnigar Ağakişiyeva (Ağakişi atasının babasının adıdır, Güləli isə babasının. 12 yaşında ikən atasının babasının adını özünə soyad seçib) 1945-ci ildə Quba rayonunun Rustov kəndində doğulub.
O, 1972-ci ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və kino aktyoru" fakültəsini bitirib. Təhsilini tamamlayandan sonra, bir müddət Tədris teatrında aktrisa kimi çalışan Z.Ağakişiyeva, rejissor Əşrəf Quliyevin dəvəti ilə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında ilk tamaşası 19 may 1973-cü ildə göstərilən A.Ostrovskinin "Müdriklər" dramında Mamayeva rolunu oynayıb. 1974-cü ildən isə Akademik Milli Dram Teatrının aktyor heyətinə aktrisa kimi qəbul olunub.
Zərnigar Ağakişiyeva yaradıcılığının xarakterik xüsusiyyətlərinə görə realist aktyor məktəbinin poetika göstəricilərinə daha uyğundur. Yaratdığı obrazlar tamaşaçılar tərəfindən həmişə maraqla qarşılanmışdır:

Hörmətli qonaq, Şərh yazmaq üçün zəhmət olmasa hesaba daxil olun ya da Qeydiyyatdan keçin.

Şərhlər:

Şərh Yaz