» » Tarixdə bu gün - 20 yanvar

Tarixdə bu gün - 20 yanvar

Müəllif: Vüsal от 20-01-2017, 00:05

20 yanvar

Mühüm hadisələr:

1880 —Azərbaycanda ilk dəmir yolu istismara verildi.
1990 — SSRİ-nin ilk və sonuncu  prezidenti Mixail Qorbaçovun göstərişi ilə sovet ordusu hissələri həm quru, həm də dəniz yolu ilə Bakı şəhərinə hücum edib. Nəticədə, 150-dən artıq silahsız insanın qətlə yetirilib və 100-lərlə insanın yaralanaraq  bu və ya digər dərəcədə  xəsarət alıb.
2010 —Bakıda 20 Yanvar abidə-kompleksinin açılışı olmuşdur.

Tarixdə bu gün - 20 yanvar

Doğum günləri :

1928   Tarix elmləri doktoru, professor, AMEA-nın həqiqi üzvüdeputatı olmuş Teymur Əmiraslan oğlu Bünyadov anadan olmuşdur.
Tarixdə bu gün - 20 yanvar1946-1951-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində təhsil almışdır. Universiteti uğurla başa vuran T.Bünyadov az sonra SSRİ Elmlər Akademiyasının Maddi Mədəniyyət Tarixi İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş, məşhur Qafqazşünas alim, Lenin mükafatı laureatı Y.İ.Krupnovun rəhbərliyi altında namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

1968-ci ildə o, "Azərbaycanın qədim və Orta əsrlərdə təsərrüfat həyatı” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, arxeologiya və etnoqrafiya elmləri sahəsində respublikada ilk tarix elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almış, 1970-ci ildə isə professor adına layiq görülmüşdür. Taleyini elmə bağlayan bu zəhmətkeş alim 1989-cu ildə Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü, 2001-ci ildə isə AMEA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir.

1960-cı ildə Teymur Bünyadovun irihəcmli "Azərbaycan arxeologiyası oçerkləri” adlı kitabı çap olundu. Respublikada bu mövzuda ilk dəfə hörmətli alimimiz tərəfindən qələmə alınan bu monoqrafiyada Azərbaycan xalqının dünyanın ən qədim və mədəni xalqlarından biri olduğu tutarlı dəlillərlə sübuta yetirilir. Özündə Azərbaycanın ən qədim dövrdən XV əsrə qədərki tarixini əks etdirən bu əsər həmçinin, gənc arxeoloqların yetişməsində xüsusi rol oynamış, mütəxəssislərin bu gün də müraciət etdiyi kitablardan olmuşdur.

T.Bünyadovun yazdığı qiymətli əsərlərdən biri də "Əsrlərdən gələn səslər”dir. Əsərdə xalqımızın musiqi irsi ilk dəfə tarixi-etnoqrafik tədqiqata cəlb olunmuşdur.

Azərbaycan arxeologiya və etnoqrafiya elminə aid 29 monoqrafiyanın, 1000-ə yaxın məqalənin müəllifi olan akademik T.Bünyadovun əsərləri təkcə respublikamızda deyil, onun hüdudlarından uzaqlarda - Türkiyə, İran, Rusiya, Ukrayna, Norveç kimi ölkələrdə də çap edilmişdir. 

Akademik T.Ə.Bünyadov təkcə tarixçi-etnoqraf alim deyil, həm də folklorşünas, nasir və şairdir. Onun 1991-ci ildə yüksək tirajla nəşr edilən "Göz yaşları” romanı, "Xan çinar kölgəsində”, "Anam birdi, vətən tək”, "Başı çalmalı dağlar” adlı üçcildlik bayatı kitabları oxucuların böyük sevgisi ilə qarşılanmışdır. Bu əsərlərdə xalqımızın zəngin mənəvi dünyası, düçar olduğu ədalətsiz müharibənin ağrıları, vətənsevər oğul və qızların döyüş əzmi işıqlandırılır. Qəlbi vətən eşqi ilə döyünən qeyrətli alim-yazıçı, havadarlarının köməyi ilə bədxah ermənilərin Dağlıq Qarabağımızı işğal etdiyi bir vaxtda gənclərə mərdlik, mübarizlik və döyüşkənlik ruhu aşılamaq məqsədilə Azərbaycan türklərinin qəhrəmanlıq tarixindən bəhs edən "Qız var oğuldan qeyrətli”, "Cavanşir”, "Atropat”, "Babək”, "Şəmsəddin Eldəniz” və s. kimi elmi-populyar əsərlərini çap etdirmiş, dəfələrlə cəbhə bölgələrində əsgərlər qarşısında çıxış etmişdir.
Elmi, pedaqoji və ictimai-siyasi fəaliyyətinin nəticəsi olaraq akademik T.Bünyadov 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət” ordeni ilə təltif edilmiş, 2008-ci ildə isə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimi” fəxri adına layiq görülmüşdür.
 
Tarixdə bu gün - 20 yanvar1936- Görkəmli metdist alim, professor Aydın Cəfər oğlu HacıyevŞuşanın Malıbəyli kəndində anadan olmuşdur.
O, 1947-ci ildə Malıbəyli kənd 7 illik məktəbini bitirib, Şuşadakı pedaqoji texnikuma daxil olmuşdur. Aydın Hacıyev 1951-ci ildə həmin texnikumu bitirərək Tərtər rayonunun Sarov kəndində müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. 1953-cü ildə təhsilini davam etdirmək üçün o, V.İ.Lenin adına (indiki N.Tusi adına) ADPÜ-nin fiologiya fakültəsinə qəbul olmuş və 1957-ci ildə həmin üniversiteti bitirmişdir.
A.Hacıyev 1957-62-ci illərdə Mingəçevir şəhərinin 10 saylı məktəbində əvvəl müəllim sonra isə direktor vəzifəsində çalışmışdır. A.Hacıyev 1962-ci ildə V.İ.adına ADPU-də ədəbiyyat tədrisi metodikası ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuş, V-VIII siniflərdə lirik şerlərin tədrisi metodikası adlı dissertasiya mövzusu üzərində tədqiqat işləri aparmış, 1966-cı ildə bu dissertasiyanı uğurla müdafiə edib, pedaqoji elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Həmin ildən o, bir alim kimi H.Tusi adına ADPU –nin fiologiya fakültəsində həm müəllim kimi, həm də tədqiqatçı kimi fəaliyyətə başlamışdır. Aydın Hacıyev 1975-ci ildən başlayaraq "Azərbaycan Sovet uşaq nəsrinin təşəkkül və inkişaf problemləri (1920-1960)” adlı doktorluq dissertasiyası üzərində işləmişdir. Tədqiqatın nəticələrini o, 1989-cu ildə M.Rəsulzadə adına Bakı dövlət Üniversitetinin ixtisaslaşdırılmış sırasında müdafiə edib, fiologiya elmləri doktoru, alimlik dərəcəsi almışdır. Professor Aydın Hacıyev öz elmi tədqiqatını 3 istiqamətdə aparmışdır:
1.Ədəbiyyatın tədrisi metodikası sahəsində: bu istiqamətdə ali və orta məktəblər üçün dərs vasaitləri, proqramlar və sanballı məqalələr çap etdirmişdir.
2.Pedaqoji-əxlaqi-tərbiyəvi istiqamətdə: bu sahədə o silsilə qəzet və jurnal məqalələri nəsr etdirmişdir. Tərbiyə işində səriştəsi az olan valideynlər üçün bu məqalələrin böyük əhəmiyyəti vardır.
3.Aydın Hacıyev uşaq ədəbiyyatının müxtəlif problemlərinə həsr etdiyi monoqrafiya, dərslik, dərs vəsaitləri və proqramlar ədəbiyyatşünaslıq elmimizin inkişafında böyük əhəmiyyət kəsb edir. Professor Aydın Hacıyev üniversitetinin ictimai həyatında da fəal inkişaf etmişdir. O, 1970-ci ildən – 1980-ci ilə qədər filologiya fakültəsi qiyabi şöbəsinin dekan müavini , 1988 – ci ildən 2006-cı ilə qədər Ədəbiyyat və onun tədrisi metodikası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
 
Tarixdə bu gün - 20 yanvar1940 -Azərbaycan teatr rejissoru, Azərbaycanda Kamera teatrının yaradıcısı Cənnət Əlibəy qızı Səlimova anadan olmuşdur.
1967-ci ildən 1991-ci ilədək C.Səlimova S.Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında rejissor vəzifəsində işləmişdir. Bu teatrda işlədiyi müddətdə C.Səlimova bir çox əsərlərə quruluş vermişdir. Onlardan F.M.Dostoyevskinin "Cinayət və cəza", "Əbləh", A.P.Çexovun "Vanya dayı", İvanov", C.Cabbarlının "Aydın" və s. göstərmək olar. 1982-ci ildən 1991-ci ilədək o, həmin teatrda baş rejissor vəzifəsində işləmişdir. 1991-ci ildən bu günədək C.Səlimova Bakı Kamera Teatrına bədii rəhbər işləmişdir.
50-dən artıq səhnə əsərinin rejissorudur.
"Şərəf nişanı" və "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Tanınmış teatr xadimi Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrının keçmiş direktoru Qəzənfər Topçuyevin həyat yoldaşıdır.

Dünyaca tanınmış azərbaycanlı alim, süni intelellekt sahəsində qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin banisi,Kaliforniya Berkli Universitetinin professoru Lütfi Zadənin xalası qızıdır. 

 

 1940  -   Türkoloq alim, professor  Yunus Məmmədli Göyçə mahalının Yuxarı Zağalı kəndində anadan olub. Göyçə mahalı Basarkeçər rayonunun Daşkənd kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirmişdir.

 

İrəvan Pedaqoji İnstitutunun riyaziyyat fakültəsinə qəbul olmuş, sonra  filologiya fakültəsinə dəyişilmişdir. Təyinatla kəndlərinə göndərilən Yunus Məmmədli kənd orta məktəbin direktoru işləmişdir.

1963-cü ildə V.İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnsritutunun dilçilik fakültəsinin aspiranturasına qəbul oxumuş , 1965-ci ildə aspiranturanı  bitirdikdən sonra  Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutuna göndərilib.

Sonralar yenidən APİ-yə qayıdıb və burada 1992-ci ilə qədər dil-ədəbiyyat fakültəsində müəllim işləmişdir.

1992-ci ildən Türkiyədə yaşayır və işləyir.


Tarixdə bu gün - 20 yanvar1946 - Azərbaycanlı bəstəkar Tahir Əkbər anadan olub. 1985-ci ildən keçmiş SSRİ Bəstəkarlıq İttifaqının, hazırda isə Azərbaycan Bəstəkarlar Birliyinin üzvüdür. Tahir Əkbər müxtəlif janrlarda - xor musiqisi, simfonik və kamera əsərləri yaradıb. "Simfonik rənglər", ilahiyyat mövzusunda yazdığı "Amin" əsəri Azərbaycan professional musiqisində yeni janrlar hesab olunur.
Bəstəkarın bəstələdiyi onlarca mahnı, o cümlədən "Dərdin alım", "Heç küsməyin yeridirmi?", "Azərbaycan", "Əzizim", "Heyfim gəldi", "Qalardım", "Bir qız bir oğlanındır", "Xəzəllərin rəqsi" və başqa mahnılar görkəmli ifaçılarımız Şövkət Ələkbərova, Mirzə Babayev, Zeynəb Xanlarova və digər müğənnilər tərəfindən uğurla ifa olunub.

 

 1947 — Ədəbiyyatşünas alim , filologiya elmləri doktoru , professor  Tərlan Cabbar oğlu Novruzov 1947-ci il yanvarın 20-də Yardımlı rayonundakı Bürzümbül kəndində kolxozçu ailəsində doğulmuşdur.

Yardımlı rayonundakı M.F.Axundov adına orta məktəbi bitirmişdir (1963). Sonra həmin rayonda birillik pedaqoji kursu bitirmişdir (1964). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1965-1969). İnstitutun Azərbaycan dilçiliyi kafedrasında assistent, sonra Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında müəllim (1974-1983), M.F.Axundov adına Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunda Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasında (1984), Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan, rus və xarici ölkələr ədəbiyyatı kafedrasında müəllim, dosent vəzifələrində çahşmışdır (1985-1993).

Hazırda həmin kafedranın professorudur . Pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı, ədəbiyyatşünas kimi elmi tədqiqatla məşğul olmuşdur. "M.Ə.Sabir ədəbi məktəbi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafıə etmişdir (1992). "Xarici ədəbiyyat (Orta əsrlər və intibah dövrü)" (1993), "XVII əsr xarici ədəbiyyatı" (1992), "Antik ədəbiyyat tarixi" (1996) dərs vəsaitləri (icmal) və tədris proqramlarını tərtib edib çapa vermişdir.

 

Tarixdə bu gün - 20 yanvar1964- Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Səyavuş Həsənov Şərur rayonunun Yengicə kəndində anadan olmuşdur. 1990-cı il 20 Yanvar hadisələrini eşidən kimi o Bakıya qayıdaraq Xalq Hərəkatına qoşulur. Qarabağı erməni qəsbkarlarının hücumlarından qorumaq üçün könüllü müdafiə batalyonları yarananda ora ilk yazılanlardan olur.
1992-ci il onun tərkibində olduğu dəstəyə yeni tapşırıq verilir, Qırmızıkənd düşməndən azad edilməli idi. Dəstə kəndə doğru irəliləyirdi ki güclü atəş səsləri eşidildi erməni tankı lap yaxında idi Səyavuş qumbaraatanla tankı vurur və ermənilərin tankını döyüş meydanında alov bürüyür, döyüşün gedişində onun silahı və mərmisi tükənir döyüşün qızğın bir vaxtında silahsız qalan Səyavuş qəfildən yerə sərilir vətənimizin cəsur övladı sonuncu dəfə doğma Qarabağın səmasına baxdı.
Cəsur döyüşçünün cəsədi bir həftə sonra döyüş meydanından çıxarıldı.
Ailəli idi.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 iyul 1992-ci il tarixli 69 saylı fərmanı ilə Səyavuş Həsən oğlu ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.


Vəfat etmişdir:

1907 - Rusiya alimi və ictimai xadimi, kimyaçı, fizik, iqtisadçı, texnoloq, geoloq, meteoroloq, pedaqoq, ensiklopediyaçı Dmitri Mendeleyev vəfat etmişdir. Mendeleyev 27 yanvar 1834 cü ildə Rusiya imperiyasının Тоbolsk şəhərində anadan olmuşdur. Ən məşhur elmi kəşfi — kimyəvi elementlərin dövri cədvəlidir.

Tarixdə bu gün - 20 yanvar1977 —Şair, publisist Zeynal Cabbarzadə vəfat etmişdir.
Zeynal Cabbarzadə 1920-ci il dekabrın 31-də Bakının Bilgəh kəndində dənizçi ailəsində doğulmuşdur.. Orta məktəbi bitirdikdən sonra fəhlə fakültəsində təhsil almışdır. 1937-1941-ci illərdə APİ-nin ədəbiyyat fakültəsində təhsil almışdır.
Kiçik yaşlarından yaradıcılığa başlamışdır. Onun "Puşkin" adlı ilk mətbu şeri 1937-ci ildə dərc edilmişdir. İkinci Dünya müharibəsi illərində və sonra coşğun yaradıcılıq fəaliyyəti göstərmişdir. 1943-cü ilin aprelindən 1948-ci ilin oktyabr ayınadək Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında "Natəvan" adına klubun müdiri, "Ədəbiyyat qəzeti"ndə ədəbi işçi, "Pioner" jurnalının məsul katib vəzifələrində işləmişdir. 1950-ci ildən ömrünün sonunadək məsul redaktor olmuşdur. Bu müddətdə dəfələrlə Azərbaycan LKGİ MK-nın rəhbər orqanlarına seçilmişdir. Onun ilk kitabı "Xanıman"da cəbhə şeirləri toplanmışdır (1946). Xidmətlərinə görə bir sıra medal və Fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.


2003 — Məşhur azərbaycanlı hakim, FİFA arbitri (1979) Eldar Əzimzadə vəfat etmişdir. E. Əzimzadə 1934-cü ildə Şuşada anadan olmuşdur. 3 dəfə SSRİ-nin ən yaxşı hakimi seçilmiş, 9 dəfə ən yaxşı 7 hakimi sırasına daxil olmuşdur. Futbol üzrə SSRİ çempionatında 148 matçda meydanda olmuşdur.
 

Tarixdə bu gün - 20 yanvar1990  Svetlana Məmmədova - 20 Yanvar şəhidi
1939-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur.
1966-1968-ci illərdə Azərbayan Elmlər Akademiyası Y.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun aspiranturasında oxumuşdur. 1968-1978-ci illərdə həmin institutda kiçik elmi işçi, 1978-1986-cı illərdə böyük elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1987-1990-cı illərdə isə Azərbaycan EA Polimer Materialları İnstitutunda laboratoriya müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
S.H.Məmmədova 1973-cü ildə namizədlik, 1989-cu ildə isə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Zərif Kimya Texnologiyası Akademiyasının Elmi Şurasında "Qalay-üzvi və üzvi polifunksional monomerlərin kompleks-radikal homo- və sopolimerləşməsində qalay effekti” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1990-cı ildə "Yüksəkmolekullu birləşmələr kimyası” ixtisası üzrə professor adını almışdır.
Professor S.H.Məmmədovanın apardığı elmi-tədqiqalarda işığa həssas və bioloji fəal fraqmentləri olan kompleks radikal birgəpolimerləşmə reaksiyalarında məqsədyönlü birgəpolimerlərin sintezi üçün qalay-üzvi monomerlərin tətbiqinin prinsipial imkanları göstərilmiş və əsaslandırılmışdır. Onun tərəfindən qalay tərkibli polifunksional polimerlər əsasında yeni tipli polimer rezistlər, sürətlə çoxalan orqanizmlərə qarşı öz-özünə polimerləşən örtüklər, bio- və istiliyədavamlı linoleumlar üçün polimer kompozisiyaları, stabilləşdiricilər və viruslara qarşı agentlər işlənib hazırlanmışdır. Apardığı elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri 120 elmi əsərdə, o cümlədən 44 müəlliflik şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır. O, 4 elmlər namizədi hazırlamışdır.
Professor S.H.Məmmədova dəfələrlə Beynəlxalq simpozium və konfanslarda, o cümlədən "Polivinilxloridin alınması və xassələrinə dair” VIII Makromolekul üzrə simpozium (Helsinki, 1972), Makromolekul üzrə XXIII Beynəlxalq simpozium (Madrid, 1975), Metal-üzvi və germanium, qalay və qurğuşun koordinasion kiması üzrə III Beynəlxalq simpozium (Dortmund, 1980), Makromolekul üzrə XXIX Beynəlxalq simpozium (Buxarest, 1983), Polimerlərin modifikasiyası üzrə VI Beynəlxalq konfrans (Bratislava, 1984) və b. məruzələrlə çıxış etmişdir.
Svetlana xanım 1990-cı ildə Sovet imperiyasının Bakıya qoşun yeritdiyi zaman yanvarın 24-də xalqımıza qarşı törədilən qanlı cinayətin qurbanlarından biri olmuşdur.
Svetlana Məmmədova Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.


Tarixdə bu gün - 20 yanvar1990  İbrahim İsmayılov - 20 Yanvar şəhidi
1928-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 
1952-ci ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin
kimya fakültəsini bitirmişdir. 1984-cü ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 
1966-cı ildən professor respublika Elmlər Akademiyası sistemində işləyirdi. Onun elmi əsərləri
Ümumittifaq miqyasında şöhrət qazanmışdı. İbrahim İsmayıl oğlunun 140-dan artıq elmi əsəri çap olunmuşdur,
50 ixtiranın müəllifi idi.
İbrahim İbrahimov 1990-cı il yanvarın 24-də Bakı-Sumqayıt yolunun 22-ci kilometrliyində iclasa getdiyi
zaman hərbi zirehli maşın yolun kənarında dayanan "Jiquli" markalı maşının üstündən keçmiş, professor
İbrahimov da avtomobilin içində həlak olmuşdur.
Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.

Tarixdə bu gün - 20 yanvar1990 - Professor İsmayıl Həsən oğlu Mursaqulov - 20 yanvar şəhidi
İsmayıl Həsən oğlu Mursaqulov 13 noyabr 1939-cu ildə Gürcüstanın Marneuli rayonunun Qızılhacılı kəndində anadan olmuşdur.
1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olmuş və oranı 1963-cü ildə fərqlənmə diplomu ilə qurtarmışdır. Universiteti bitirdikdən sonra təyinatla Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Olefinlər İnstitutuna göndərilmiş və orada bir neçə ay müddətində laborant vəzifəsində işləmişdir. 1963-cü ilin sonunda SSRİ Elmlər Akademiyası Ümumi Kimya İnstitutunun (Moskva) aspiranturasına daxil olmuş və oranı 1966-cı ildə başa vurmuşdur. 1967-ci ilin əvvəlində həmin institutun elmi Şurasında namizədlik dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 1966-1967-ci illərdə Azərbaycan EA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda kiçik elmi işçi, 1967-74-cü illərdə isə Azərbaycan EA Aşqarlar Kimyası İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.
Professor İ.H.Mursaqulov müasir üzvi kimya elminin mürəkkəb və və maraqlı bir sahəsi sayılan üzvi birləşmələrin fəza kimyası və konformasiya analizi sahəsində tanınmış görkəmli alim idi. Onun tərəfindən ilk dəfə olaraq tərkibində öz təbiəti ilə müxtəlif heminal fraqmentlər və visinal vəziyyətdə əvəzediciləri olan 1,2,3-üçəvəzli tsikloheksanların məntiqi seçilmiş sıralarının konformasiya xassələri sistematik tədqiq edilmişdir. Öyrənilən sistemlərdə qoş-qarşılıqlı təsir miqdarı olaraq qiymətləndirilmişdir. Müəyyən etmişdir ki, mono- və 1,2-diəvəzli tsikloheksanlardan 1,1,2-üçəvəzli analoqlara keçdikçə konformasiya enerjilərində additivlik prinsipi saxlanılmır. 1,1,2-Üç-əvəzli tsikloheksanların konformasiyasını infraqırmızı, nüvə-maqnit rezonansı və molekulyar mexanika üsulları ilə tədqiq etdikdə bir sıra xarakterik molekuldaxili qarşılıqlı təsirlərin qanunauyğunluqları aşkar edilmişdir. Onun tərəfindən praktiki cəhətdən çətinliklə əldə edilə bilən 1,3-vəziyyətdə doymamış rabitə saxlayan 1,4-sulfidlərin, 2-mono- və 2,3-diəvəzli 1,4-ditienlərin və mono- və ditiolların alfa-halogenketonların qarşılıqlı təsirindən 1,4-oksatienlərin sintez üsulları işlənib hazırlanmışdır. O, həmçinin müxtəlif əvəzli fenol və tiofenolun siannorbornenləşməsi reaksiyalarında alınan bitsiklik məhsulların, eləcə də izoprenoidlərin fəza kimyasını tədqiq etmişdir. Professor İ.H.Mursaqulov fəza kimyasına dair 130-dan çox elmi əsərin, o cümlədən 15 ixtiranın müəllifidir. Onun konformasiya analizinə dair əsərləri ABŞ-ın və stereokimya sahəsində çalışan görkəmli kimyaçıların (İliel və s.) marağına səbəb olmuşdur. O, keçmiş İttifaqın və dünyanın məşhur kimyaçı alimləri ilə səmərəli əməkdaşlıq edirdi. Bu sahədə elmi kadrların hazırlanmasında da onun xidmətləri böyükdür. Onun rəhbərliyi altında 12 namizədlik dissertasiyası işi müdafiə edilmişdir. 1990-cı il yanvarın 20-də Sovet İmperiyasının Bakı şəhərinə qoşun yeridərək xalqımızın başına gətirdiyi vəhşi cinayət qurbanlarından biri də professor İsmayıl Həsən oğlu Mursaqulovdur. O, 1990-cı il yanvarın 24-də qanlı yanvar hadisələri zamanı Bakıdan Sumqayıta həmkarları ilə birlikdə işə gedərkən Sovet hərbiçilərinin vəhşiliyi nəticəsində ağır zədə almış və fevralın 3-də vəfat etmişdir.
Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.

 

 Tarixdə bu gün - 20 yanvar2006  Görkəmli tənqidçi, ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Azərbaycanın Əməkdar elm xadimi , Azərbaycan Dövlət mükafatı laureatı Kamal Abdulla Şaiq oğlu Talıbzadə vəfat etmişdir.

Kamal Talıbzadə 1923-cü il avqust ayının 14-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
1965-ci ildə Azərbaycan ədəbi tənqidinin tarixi və inkişaf xüsusiyyətləri ilə bağlı doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edən K. Talıbzadə 1972-ci ildə professor seçilmiş, 1983-cü ildə isə ona "Əməkdar elm xadimi" fəxri adı verilmişdir. O, 1980-ci ildə Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü seçilmiş və elə həmin ildən 1987-ci ilə qədər Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda "Tənqid tarixi və nəzəriyyəsi" şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. 1986-cı ildə ona elmi işindəki müvəfəqiyyətlərinə görə, xüsusilə, milli tənqidi fikrin tarixi mənzərəsini əks etdirən "Azərbaycan ədəbi tənqidinin tarixi" adlı əsərinə görə ona Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı təqdim edilmişdir.

20 YANVAR - ÜMUMXALQ HÜZN GÜNÜDÜR 


Tarixdə bu gün - 20 yanvar

Hörmətli qonaq, Şərh yazmaq üçün zəhmət olmasa hesaba daxil olun ya da Qeydiyyatdan keçin.

Şərhlər:

Şərh Yaz