» » Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

Təəssüf edilən hal budur ki, ictimai fəliyyət sahəsi sadə olan və yaxud heç işləməyən qadınlar belə qadın haqları dalğasında nənələrimizdən qalan ailə-qadın ənənələrinə bir az yadırğadırlar, bir az asi oldular, bir az ortaya atlan genderə uydular və sair və ilaxır, ayaqlarının altı yer aldı. Elə bir hal yarandı ki, artan boşanma halları nəticədə çox həqarətli bir yanaşma tərzimi deyim, mədəniyyət elementimi deyim, göstəriciyə çevrildi. Bu, zamanın, intellektin təsirləri ilə müşayiət olunurdu və heç də dədə-babalardan qalma əxlaq sərhədləri çərçivəsində də deyildi.
Azərbaycan ailəsinin formalaşdığı ilk illərdə qadınlar təhsilli deyildi, bu qədər ümumi istehsalat sahələri, eləcə də ictimai fəaliyyət sahələri yoxdu. Qadın yalnız ailə təsərrüfatında məşğul olardı. Zaman-zaman əmək alətlərinin təkmilləşməsi, istehsal manasibətlərinin bir formadan digərinə keçməsi, şəhərləşmə və bütün bunların fonunda yaranan yeni həyat tərzləri qadının da ailədəki, cəmiyyətdəki rolunu genişləndirmişdir.
Mən şəxsən uşaq vaxtlarında kəndimizdə bildiyim toyları yaşa dolandan sonra beynimdə dəfələrlə canlandırmışam. Bunların heç biri qarşılıqlı sevgi, romantik duyğular əsasında yaranan evlilik deyildi. Müəyyən bəlli bir vaxt çatanda ailənin o dövr üçün qəbul edilmiş ədlərində oğullrını evləndirir, qızlarını köçürürdülər. Çünki o vaxt ailələr həm də çox uşaqlı idi. Vaxtında evləndirilməyən, köçürülməyən qız qaldıqca ailənin digər üzvlərinin vaxtı gəlib çatırdı və maddi baxımdn ailə çətinlik qarşısında qalırdı. Həm də Vaxtında evlənməyən oğlan, köməyən qız digər bacı-qardaşları üçün problem yaradarda bilərdi ki, bu, niyə evlənməyib, niyə bunu alan olmayıb?

Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

Bu cür evliliklər ənənəvi olaraq bir ailə şəcərəsinin davamı demək idi. Amma getdikcə bu münasibətlərə sevgi və qarşılıqlı rəğbət meyilləri əlavə olundu ki, belə məramla qurulan evliliklərdə, qadının bu vaxta qədər kişiyə bağlı olan "asılılığı" yerinə "qarşılıqlı bağlılıq" prinsipi önə çıxmağa başmışdır. Həmin vaxtan da başlayaraq bu münasibətlər tərəflərin cəmiyyətdəki mövqeləri və yerlərindən, social mənşəyindən, iqtisadi gücündən asılı olaraq müxtəli mənalar ifadə etmişdir. Bəzən evliliklər həmrəylik, dostluq, sevgi mübadiləsi romantik yaxınlıq tərcümanı olsalar da, dedi-qodular, laqeydlik və etibarızlıqla da müşüayiət olunan ailələr vardı . Hörmət, inam, etibar , qaşılıqlı güzəşt kimi bərabərlik anlayışarı artıq onlar arsında qarşıdurmalara və boşanmala da gətirib çıxarırdı. Əslində, belə meyarlar əlaqələri daha yaxınlaşdırmalıdır kimi düşünülür. Görünür, bərabərlik analyışları və şəxsin özünün belə anlayışlara münasibəti tam deyilmiş. Bəs ata-babalarımız "sən ağa, mən ağa, onda inəkləri im sağa” misalını niyə çəkmişdilər, həqiqi mənasında inək sağanlara və ya inək sağılmaqla əlaqədarmı yaranıb bu sözlər, təbii ki, yox. Burada fikir önəmlidir, ideya önəmlidir. Tərəflər bu düşüncə həddinə gəlib çıxmamalıdırlar. Onda da kişi də ailə və cəmiyyətdəki əsl yerini incələməyə səy edər: məgər ərin(ata)ailə qarşısındakı xidmətləri, rolu qadının rolundan azmıdır? Qadın kişi(ərinin)güvəni ilə əhatə olunmasa mövcud şərəf və ləyaqətini qoruya biləcəkmi, yox…yox…. Əgər ailənin üstündə ata(ər) haqqı olmasa, o ailədəki oğul və ya qız hansı dərəcədə şəxsiyyət olaraq formalaşacaqlr? Əgər bu kimi keyfiyyətlər önəmli deyilsə, vacib deyilsə, əhəmiyyət kəsb etmirsə, onda ata-ailə başçısı-ər nəyə lazım, onda bu evlilik nəyə lazım? Onda özümüz ailə institunu öz əllərimizlə səssiz-səmirsiz aradn götürmürükmü?

Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

Elə isə ailə cütləri nə etməli, ailə münasibətlərini necə yaşatmalıdırlar?
Mən çox sadə bir adamam, nə qəhrəmnam, nə də I Avropa Oyunlarının qalıbi. Həyatda adiləşmək qədər qorxduğum heç nə yoxdusa da, adi insan olduğum üçün çox rahatam. Allaha min şükür, ayaq üstəyəm, ağlım kəsir, gözüm görür, oxuya bilirəm, seçə bilirəm. Bu millətdən olduğuma görə demirəm, ümumilikdə dərrakə səviyyəmə görə öz xalqımızın varlığını, mədəniyyətini, əxlaqını ən üstün bilirəm. Bunu biz yaratmamışıq. Bunu bizim, sizin, hamımızın babalarımız, ağbirçək nənələrimiz yaradıb. Onları qorumalıyıq. Konfetə, qırmızı almaya aldanmamalıyıq? Bu yerdə bir fikrimi də bildirim. Bizim ailə münasibəbətlərimizi kökündən tərpədən də bu tam olmayan azadlıq , informasiya, telekommunikasiya sərbəstliyi oldu. Demokratiya adı qoyub dedilər ki, hər kəs sahibkar olaraq qəzet, jurnal, sayt, televiziya, radio aça bilər. Hər kəs kitab yazıb nəşr etdirə bilər. Nəticədə senzuranı aradan götürdülər və tam dərk olunmamış demokratiya payladılar. Biz demokratiya arzulamışıq, amma belə yox.
Mən də tam olaraq bu fikirdəyəm ki, getdikcə boşanma nisbətlərinin artmasında, insanların macəra həyatına can atmasında kütləvi informasiya vasitələrinin ciddi təsiri vardır.
Məni atəşə tutmadan keçən əsrin 90-cı illərindən mövcud olmuş informasiya vasitələrinin , saytların monitorinqini aparsaq, inanın biz kütləvi informasiya vasitələrinin sovet dönəmindəki rolundan fərqli bir şey görəcəyik. Sanki bunlar sevgi mübadiləsi məkanında eşqbazlıq etməyi təşviq edir, sürükləyir. Nələr yazılmır burada, nələr paylaşılmır, nələr deyilmir… boşanmanın adi bir vəziyyət olaraq qəbul edilməsinə səbəb ola biləcək nəşrlər da etməkdədirlər.
Sovet önəmində mən ziyalı tanıyırdım, yüksək vəzifəyə ona görə təyin etmədilər ki, subay idi. Amma indi bir müəyyən hüdudlarda tanınmış adam 2-3 uşala ailəsini dağıdır, telekanallar, kütləvi informasiya vasitələri onlardan yazır , sanki qəhrəmanlıq ediblər. konsertlərə dəvət olunur, kliplər çəkilir və s.. Kənardan seyr edən biri də sabah, nə vaxt şəxsi həyatında bir balaca xoşuna gəlməyən vəziyyətlə qarşılaşsa, çəkinmədən ayrılır.Fikirləşir ki, daha sərbəst olacağam, şimaldan vurub cənubdan çıxacağam, üstümə gözağartmalar, təhdidlər olmayacaq və s.
 

Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

 

Elə seriallar da oldu ki, indi də var ki, onlar bizin həyat baxışlarımızla tam ziddir, yersiz, gərəksiz, qüsurlu şəxsiyyət azadlıqlarını təşviq edir. Bizə lazım deyil bunlar. "Kurtlar vadisi" də belədir, "Möhtəşəm yüzil"i də. Bir şeyi də deyək ki, belə məqamda iqtisadi vəziyyətləri müəyyən qədər dayanıqlı olan qadınlar daha aqressiv olur, "müstəqilliyə” daha can atırlar. Təkcə qadınlar yox, qazanc mənbələri kifayət qədər olan kişilər də ətraf mühitin, televiziyanın bu cür təsirlərinə uyur, belə yaşamaq iddiasına düşür və ailə yuvasını pozarkən də heç bir qram tərəddüd etmir , boşanma ərizələrinə elə ürəklə qol çəkirlər ki.
O tərəf də, bu tərəf də belə anda hissin, emosiyanın diqtəsi ilə hökm çıxarır, qərar verirlər. Üstündən bir müddət keçəndən sonra qızmış baş, beyin soyuyur, bu dəfə artıq üz qızarır. Gəmi isə artəq bu limana qayıtmayacaq deyə artıq bu sahillərdən çoxdan uzaqlaşmışdır. İstənilən halda, zərbə daha çox uşağa dəyir. Həm də bu acı təkcə baş verdiyi anda deyil, ana və ya ata secgisindən məhrum edilmiş uşağın bütün həyatında öz izini qoyur: uçaq həyatının bütün mərhələlərində qayğıdan məhrum olur, diqqətsiz və sevgisiz qalır. Bu isə uşaqların inkişaf tempinə və keyfiyyətinə əks təsir göstərir. Görgdüyümüz kimi, uşaqlar heç də səhnədən çıxmadılar, yaşadılar, müəyyən bir karyera da qurdular. Fəqət, mehriban bir ailədə ata ciddiyyəti, ana qayğısı ilə əhatə olunan uşaqlar həyatlarını daha məzmunlu və keyfiyətli qura bilərdilər.
Ata da çox əzizdir, ana da. Amma bur yerdə olanda bu şirinlik təbii şirinlik, yəni qatqısız şirinlik olur. Ata uşağın anasını boşayıb yeni arvad ala da bilər, almaya da. İmkanları gen-boldursa, lap övladını korluq çəkməyə qoymaz, ürəyi nə arzulasa, yerinə yetirə bilər. Fəqət, bu, "atasız qız”, "atasız oğul” eyhamlarının, qəlblərdə açdığı göynəmələrin mində bir acısına məlhəm ola bilməz. İkiniz də günahkarsınız: nə sevginizə sahib dura bilmisiniz, nə də sevgi çiçəklərinizə - 2 gözəl balanıza.
Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

60 ilin həyat səhnəsində söz-söhbətsiz ailə görmədim heç. Bunları keçən əsrin 80-cı illərinə qədərki dövr və ondan sonrakı dövrlərə, ən nəhayət bugünümüzə aid etsək, o dövrlərdə , yəni keçən əsrtin 80-ci illərinə qədər nadir halda, bir ailədəki söz-söhbət faş olardı. Hamı təmkinli idi. Hamı nəyəsə ümüid edirdi və nail də olurdu. Kişi-ər qeyzlənib lap qadınına yaman söz söyləsə də, vursa da, qadın təxribata əl atmayıb, kişinin yeməyini də hazırlayıb, çayını da verib, hələ bir kişinin beli tərləyibsə, dəsmal salıb belini qurulayıb da. Amm indi əmin-amanlıq yaşanan bir ailədə proletar qadından bu diqqəti gözləyə bilməz, heç ağzın açıb danışa da bilməz: xəstəsən, sən mənim belimi qurulamısan heç və s bu tipli suallr elə bil mobil operatorların lentindəki kimi hazırdır. Söz ağzından bitən "sms xəttində” səsləndirilənləri eşidəcəksən.
O vaxt qadını söyən, döyən kişini toplum ikrahla qarşılayırdı. Üzünə deməsələr də, hardasa bir yerdə nonun haqqında söhbət düşsəydi, gülünc və məsxərə hədəfi idi. Bunu ona görə deyirəm ki, deməyəsiz ki, kişi olduğum üçün birtərəfli yanaşıram. Unutmaq olmaz ki, qadının da, kişisinin də qəbahət və nöqsanları mütləq ola bilər. Belə halda ər-arvadın vəzifəsi odur ki, təmkinli olsunlar. Ailənin, uşaqların mənafeyi naminə hər zaman xoşgörüşlü və səbirli olmaq kazımdır. Yoldaşınızın sizn xoşunuza gəlməyən davranışlar olduğu zaman belə təminlilik göstərin, lap 10-cu dəfə, lap bu vəziyyətdə əvvəlkindən az sevməyin onu. Sevginizi, lütfünüzü kəsməyin. İmkan verin səhvini anlasın. Anlasın həm də onu ki, gör necəsini sevib alıb.

Ailə ittifaqını qorumaq lazımdır (II hissə)

Davamı var

Hörmətli qonaq, Şərh yazmaq üçün zəhmət olmasa hesaba daxil olun ya da Qeydiyyatdan keçin.

Şərhlər:

Şərh Yaz