» » Ən uzun hökmranlıq etmiş və tarixə imza atmış 10 güclü imperiya - I yazı

Ən uzun hökmranlıq etmiş və tarixə imza atmış 10 güclü imperiya - I yazı


Kitablardan tarix boyu - onilliklər, əsrlər və hətta min illər ərzində mövcud olmuş imperiyaların müxtəlif vaxtlarda yüksəldiyinin və süqut etdiyinin şahidi olmuşuq. Tarixin təkrarlandığı doğrudursa, bəlkə də ən böyük və ən uzun hökmranlıq edən imperiyaların nəyi düzgün və nəyi səhv etdiyini öyrənə bilərik. Yüzlərlə, hətta minlərlə imperiyalar olmuşdur ki, keçmişdən bu günə qədər hökmranlıq etmişdir. Onların bəziləri həm güclü, həm də uzunömürlü olmağı bacarmışlar. Bəziləri isə güclü olsalar da, təminatları qısamüddətli olmuşdur. Aşağıda ən uzun müddət hökmranlıq edən imperiyaları təqdim edirik.

1. Qərbi və Şərqi Roma İmperiyası
Ən uzun müddət hökmranlıq edən Roma İmperiyası olmuşdur.
Roma imperiyası təkcə tarixin ən məşhuru deyil, həm də ən uzun müddət hökmranlıq edən imperiyadır. Bu imperiya b.e.əvvəl - 27 -ci ildə quruldu və 1453 -cü ildə məhv edildi: 1480 il hökmranlıq etdi. İmperiya indiki İtaliyaya və Aralıq dənizi bölgəsinin çoxuna qədər genişlənmişdi. Çox güclü idi, amma İmperator Diocletian III əsrdə uzunmüddətli müvəffəqiyyəti təmin edən zəfər qazandı. Bir imperiyanı ikiyə bölməklə hakimiyyəti ələ keçirməyi və böyük şərq genişlənməsinin stressini aradan qaldırmağı qarşısına məqsəd qoydu. Beləliklə, Roma İmperiyası Qərb və Şərq olmaqla ikiyə bölündü.
Qərbi Roma İmperiyası 476 -cı ildə alman qüvvələrinin üsyan nəticəsində süquta uğradı, Romulus Augustus məğlunb edilərək dağıldı. Şərqi Roma İmperiyası məhz 476 -cı ildən sonra çiçəklənməyə davam etdi və bugünkü tarixçilər tərəfindən Bizans İmperiyası olaraq tanındı.
Sinif qarşıdurmalar 1341-1347-ci illər Bizans vətəndaş müharibəsinə səbəb oldu ki, bu da təkcə imperiyaların sayını azaltmadı, həm də qısa müddətli Serbiya imperatorluğunun Bizansın idarə etdiyi torpaqlarda ərazi qazanmasına imkan verdi. Sosial çevriliş və vəba epidemiyası krallığı daha da zəiflətdi. İmperiya, Osmanlı İmperatorluğunun 1453 -cü ildə Konstantinopolu fəth etməsi nəticəsində, taun və ictimai qarışıqlıq içərisində artan iğtişaşlarla məhv edildi.

 Ən uzun hökmranlıq etmiş və  tarixə imza atmış 10  güclü imperiya  - I yazı

 

2. Ən uzun müddət hökmranlıq edən imperiyalar siyahısında ikinci yeri Kuşitlər və ya Kuş Krallığı tutur. Kuşitlər (və ya Kuş Krallığı), Nubiyada qurulmuş, Sudan Nil Vadisində və Cənubi Misirdə yerləşən qədim bir krallıqdır. İndiki Sudan sərhədlərində yerləşən Kuşitlər (və ya Kuş Krallığı)e.ə. 785 -ci ildə qurulmuş və 350 -ci ildə dağılmış bir imperiyadır. Krallıq haqqında çox məlumat olmasa da, bir monarxiya tərəfindən idarə olunurdu. İqtisadiyyatlarıı dəmir və qızıl ticarətindən çox asılı idi.
Bəzi dəlillər imperiyanın səhra tayfaları tərəfindən hücum məruz qaldığını qeyd edir. Ancaq bəzi alimlər bölgənin meşələrin qırılması nəticəsində yanacaq üçün odun ehtiyatı tükənməsi nəticəsində dağılmaq məcburiyyətində qaldığını göstərirlər.

 Ən uzun hökmranlıq etmiş və  tarixə imza atmış 10  güclü imperiya  - I yazı

 

3. Venesiya Respublikası ən uzunömürlü imperiyalar siyahısında üçüncü yerdədir. Venesiya Respublikasının qüruru Avropa və Aralıq dənizində sürətlə genişlənməsinə imkan verən, nəticədə Kipr və Girit kimi tarixi əhəmiyyətli şəhərləri fəth edən kütləvi dəniz donanması idi. Venediklilər 697 -dən 1797 -ci ilədək heyrətamiz davamlılıqla - 1100 il hökm sürdülər. Paolo Lucio Anafestonun hersoq elan edilməsi ilə Venesiya Respublikası quruldu. İmperiya bir neçə əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalsa da, illər keçdikcə genişləndi. Hətta bir çox imperiyalardan fərqli olaraq Türklərlə və Osmanlı İmperatorluğu ilə savaşdı.
Ancaq Venesiya Respublikası müdafiədə zəif idi. Bu səbəbdən Pyemont bölgəsi və imperiyanın bir çox bölgəsi Fransızların nəzarətinə keçdi. 1797 -ci ildə Napoleonun ultimatumu Doge Ludovico Maninin təslim olmasına gətirib çıxardı və Venesiya Napoleonun hakimiyyəti altına daxil oldu.
Venesiya Respublikasının digər imperiyalardan fərqli olaraq dağılmasına səbəb vətəndaş müharibəsi deyil, qonşuları ilə müharibə idi.

 Ən uzun hökmranlıq etmiş və  tarixə imza atmış 10  güclü imperiya  - I yazı

 

4. Silla imperiyası ən uzunömürlü imperiyalar siyahısında dördüncü yerdədir. Silla İmperiyası e.ə 57 -ci ildə quruldu və 935 -ci ildə məhv edildi. Ərazisi indiki Şimali və Cənubi Koreyanı əhatə edirdi. Kin Park Hyeokgeose tərəfindən qurulan Silla İmperiyası, onun hakimiyyəti altında durmadan böyüdü və Koreya yarımadasında bir sıra krallıqları fəth etdi. Sonda monarxiya quruldu. ÇininTang sülaləsi və VII əsrdə Şimali Goryeo Krallığı uğrunda mübarizə apardılar və Silla onları qoruya bildi.
Zadəgan ailələri ilə fəth edilən krallıqlar arasında bir əsr davam edən vətəndaş müharibəsi bu imperiyanın da dağılmasına səbəb oldu.

 Ən uzun hökmranlıq etmiş və  tarixə imza atmış 10  güclü imperiya  - I yazı

 

5. Ən uzun hökmranlıq edən 5-ci imperiya Müqəddəs Roma imperiyası olmuşdur.
İmperiya 962-1806-cı illərdə hökmranlıq etdi və coğrafi olaraq indiki Mərkəzi Avropada, xüsusən də Almaniyanın böyük bir hissəsində yerləşirdi.
İmperiya Otto I -nin Almaniya kralı elan edilməsi ilə başladı, lakin Otto I daha sonra Müqəddəs Roma imperatorluğunun ilk imperatoru kimi tanınacaqdı. 1618-1648-ci illərdə baş verən 30 illik müharibədən sonra krallıq dağılmağa başladı və bir çox ölkə müstəqillik uğrunda mübarizə apardı. 1806 -cı ildə son Müqəddəs Roma imperatoru Napoleon Bonapart II. Francisi taxtdan imtina etməsinə məcbur etdi və bölgə Reyn Konfederasiyası olaraq yenidən quruldu.
Osmanlı və Portuqaliya imperiyaları ilə müqayisədə Müqəddəs Roma imperatorluğunda daha az krallıq və daha az din var idi. Nəticədə kiçik krallığın müstəqillik arzusu daha böyük imperiyanın süqutuna səbəb oldu.

 Ən uzun hökmranlıq etmiş və  tarixə imza atmış 10  güclü imperiya  - I yazı

 

Davamı var...

Hörmətli qonaq, Şərh yazmaq üçün zəhmət olmasa hesaba daxil olun ya da Qeydiyyatdan keçin.

Şərhlər:

Şərh Yaz
İnformasiya
Qonaq qrupunda olanlar istifadəçilər bu Xəbəra şərh əlavə edə bilməz.